Quyền và nghĩa vụ của người bảo lãnh khoản vay theo pháp luật Việt Nam cần biết

Giới thiệu về bảo lãnh khoản vay

Trong các giao dịch tín dụng tại Việt Nam, bảo lãnh khoản vay là một hình thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự phổ biến. Việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của người bảo lãnh khoản vay theo pháp luật Việt Nam là vô cùng quan trọng để tránh những rủi ro pháp lý và tài chính không đáng có cho bản thân người bảo lãnh.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, bảo lãnh là việc người thứ ba (bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (bên cho vay/ngân hàng) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (bên vay) nếu đến thời hạn mà bên vay không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.

Nghĩa vụ của người bảo lãnh

Khi đặt bút ký vào văn bản bảo lãnh, người bảo lãnh phải gánh chịu những trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt:

• Thực hiện nghĩa vụ thay thế: Nếu đến hạn mà bên vay không trả được nợ (cả gốc và lãi), người bảo lãnh có nghĩa vụ phải thanh toán thay khoản nợ đó cho ngân hàng.
• Phạm vi bảo lãnh: Nghĩa vụ này bao gồm toàn bộ khoản nợ gốc, lãi, lãi chậm trả và các chi phí phát sinh khác nếu trong hợp đồng có thỏa thuận.
• Trách nhiệm liên đới: Trong nhiều trường hợp, hợp đồng tín dụng quy định bảo lãnh liên đới. Điều này có nghĩa là bên cho vay có quyền yêu cầu người bảo lãnh trả nợ ngay cả khi chưa thực hiện các biện pháp xử lý tài sản của bên vay.

Quyền của người bảo lãnh

Pháp luật cũng quy định rõ các quyền lợi để bảo vệ người bảo lãnh:

• Quyền yêu cầu thông tin: Người bảo lãnh có quyền được cung cấp thông tin về tình hình thực hiện nghĩa vụ của bên vay.
• Quyền yêu cầu bên vay hoàn trả: Sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ trả nợ thay, người bảo lãnh có quyền truy đòi số tiền đã trả từ người vay gốc (trừ khi có thỏa thuận khác).
• Quyền miễn trừ: Nếu nghĩa vụ của bên vay bị thay đổi mà không có sự đồng ý của người bảo lãnh, người bảo lãnh có quyền không chịu trách nhiệm đối với phần nghĩa vụ phát sinh thêm đó.

Rủi ro và cảnh báo lừa đảo tài chính

Việc đứng ra bảo lãnh khoản vay tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro nợ xấu ảnh hưởng trực tiếp đến lịch sử tín dụng (CIC) của chính người bảo lãnh.

• Cảnh báo: Tuyệt đối không ký bảo lãnh cho người lạ hoặc người không rõ khả năng tài chính chỉ vì tin tưởng. Nhiều vụ lừa đảo tài chính bắt đầu từ việc nhờ đứng tên vay hoặc bảo lãnh khống.
• Hệ quả: Nếu người vay bùng nợ, người bảo lãnh sẽ bị ngân hàng khởi kiện, tài sản cá nhân có thể bị kê biên để xử lý nợ.

Lời khuyên từ chuyên gia

Trước khi quyết định ký hợp đồng bảo lãnh, bạn cần thực hiện các bước sau:

1. Đánh giá kỹ khả năng trả nợ của người được bảo lãnh.
2. Đọc kỹ hợp đồng bảo lãnh: Lưu ý các điều khoản về phạm vi, thời hạn bảo lãnh và quyền xử lý tài sản của ngân hàng.
3. Yêu cầu văn bản thỏa thuận hoàn trả: Nên lập một hợp đồng dân sự riêng giữa bạn và người vay về việc hoàn trả nghĩa vụ nếu có rủi ro xảy ra.
4. Cân nhắc từ chối: Nếu không nắm rõ tình hình tài chính của người vay, hãy dũng cảm từ chối để bảo vệ an toàn tài chính cho chính mình.

Việc nắm vững các quy định về quyền và nghĩa vụ của người bảo lãnh không chỉ giúp bạn thực hiện đúng luật mà còn là “tấm khiên” bảo vệ bạn trước những rủi ro tài chính tiềm ẩn.